De zichtbaarheid van het onzichtbare

In onze moderne tijd connoteren we het sluieren van vrouwen vaak als controversieel. Nochtans is deze klederdracht van alle tijden en religies. Deze reeks van beelden vertrekt niet vanuit een politiek of maatschappelijk standpunt –  dat zou immers het effect van de beeldenreeks ondermijnen.

Desalniettemin geven de volgende kunstwerken steeds de relatie tussen het ik en de ander bloot. Net omdat het onderwerp onttrokken wordt aan zijn controversiële actualiteit, versterkt het die controverse als een op zichzelf staand feit. De grens tussen het verlangen naar het onbekende en het xenofobe groeit zo plastisch uit dat het ons een kans biedt op een nuchtere, culturele en kritische blik.

Via nieuwe media en projectie vertelt Krzystof Wodiczko het verhaal van de ‘andere’. In het Pools paviljoen op de 53ste Biënnale te Venetië heeft hij de interne muren tot wazige doorzichtige ramen omgebouwd. Daar stelt hij bewegende taferelen tentoon door middel van video-projecties. Mensen gaan daar in vreemde talen met elkaar in gesprek terwijl anderen alledaags werk verrichten. De onzichtbaarheid van het zichtbare, visie en het tekort aan visie staan klaarblijkelijk centraal in zijn werk. Gesterkt door de verhalen van migranten, staan jong en oud stil bij het beeld van ik en de andere, als ware het een dubbele onbekendheid en prikkelende mysterie, gecreëerd rond de betrokken personen.

Om een beter beeld te schetsen van de sfeer en de pakkende verhalen van de betreffende personae: KLIK HIER

“Refugees driven from country to country represent the avant-garde of their people.”
– Hannah Arendt

 

Guests. 2008-2009 © Krzysztof WodiczkoGuests. 2008-2009 © Krzysztof Wodiczko

In de visuele verhalen van oorlogsfotograaf James Nachtwey vormen niet de helden maar het lijden van de slachtoffers en verliezers het epicentrum. Zijn foto’s spreken voor zich. Ze geven ons een unieke blik op actuele oorlogstaferelen. Terecht noemt hij zichzelf een anti-oorlogsfotograaf en tweevoudig winnaar van The World Press Photo of the Year. Het lijden komt in onderstaand beeld niet expliciet naar voren, en toch wordt er door de compositie, klederdracht, het snapshot-effect en de vooruitstekende hand, een dramatische sfeer opgeroepen die vragen doet rijzen.

Begrafenis Irak. 2003 © James NachtweyBegrafenis Irak. 2003 © James Nachtwey

De canvassen van Kent Henricksen brengen goden en dieven, vrouwen en plunderaars, engelen en bedriegers samen door het gebruik van zeefdruk, borduurwerk en bladgoud. De figuren komen uit diverse bronnen en zijn geïnspireerd op verschillende kunsthistorische iconen. Zo spelen de houtsneden van Albrecht Dürer, illustraties uit oude kranten, gravures van José Guadalupe Posada en de collages van Max Ernst een nieuwe rol. Het gebruik van gelaagde beelden komt samen in een nieuw verhaal met een krachtige historische dynamiek. Het geeft de positie van de onderdrukker en de onderdrukte weer binnen culturen en stelt die positie visueel in vraag. Maar we worden ook hier terug uitgenodigd om de westerse taferelen anders te lezen en diverse connecties te maken.

The Escape. 2014 © Kent HenricksenThe Escape. 2014 © Kent Henricksen

De “Urban Burqa”-serie van fotograaf Fabian Muir stelt assimilatie, het behoren tot iets, de identiteit van vluchtelingen en migranten in vraag. Door contrasterende elementen oppervlakkig bij elkaar te plaatsen, ontstaat er een onverwachte esthetische symbiose tussen de Afghaanse boerka en de Westerse wereld. De omgeving wordt een speelbal. De rol en de bijdrage van vluchtelingen binnen de Australische cultuur neemt hij zo op de korrel. De boerka nodigt ook hier uit om verder te kijken dan naar de meest voor de hand liggende lezing van het visuele. In onderstaand interview worden Muirs gedachten verder toegelicht.

At its heart, however, this series seeks to retain the optimism of its predecessor: a hope that the better sides of human nature will ultimately prevail in a time that is a stern examination of us all.
– Fabian Muir

 

© Fabian Muir© Fabian Muir

Modellen gesluierd in het rood tijdens een performance op het jaarlijkse lichtfestival te Berlijn. Klaar zonlicht creëert hier een heel indringend beeld door diep contrast achter te laten in de drapering van de rode klederdracht. De personen zijn als het ware van hun identiteit ontnomen; toch ontstaat er, tussen hun drie en het publiek, een psychologische band.

© Rashid Zakat© Rashid Zakat

Het leven is een prisma van percepties. Vervlogen ideologieën eisen terug hun plek op in onze maatschappij. Gesterkt door de groeiende polarisatie worden we gedwongen een kant te kiezen. Laat politiek niet toe te beslissen hoe u moet omgaan met de andere en de nieuwigheden van onze tijd. Ook al zijn die nieuwigheden in uw eigen waarneming oud en irrelevant, elke cultuur heeft zijn eigenheid. We vervallen te veel in extremen waardoor we de mist in gaan en het geheel vertroebelt. Assimilatie is tweerichtingsverkeer en inspanningen van beide kanten zijn nodig om samen te kunnen leven. Laat u niet misleiden en wees een cultureel open mens van aard.

 

Featured image: Album Cover Crystal castles (III) © Samuel Arand