STOCK vult de vitrines

Van 2013 tot 2015 werd Het Paviljoen, de glazen pergola in de voortuin van het Cloquetgebouw op de Bijlokesite in Gent, bezet door een partnerproject van S.M.A.K., HISK en KASK. Twee jaar lang was Het Paviljoen een speelplaats voor artistieke vrijheid en vernieuwing, geleid door curatoren vanuit het postgraduaat Curatorial Studies. Na afloop van dit experiment duurde het niet lang vooraleer het bestuur van KASK de leemte in de vitrinekast opvulde door de fakkel te overhandigen aan jonge initiatiefnemers uit eigen huis: STOCK.

De off-space is een term die schering en inslag is geworden in het actuele kunstveld. Creatievelingen gaan op zoek naar de perfecte “andere” ruimte, waar polyvalente functies – geplukt uit kunstscholen, ateliers, musea en galerijen – over gaan in elkaar en waar die verwachtingsvolle utopie van artistieke vrijheid overheerst. Van naamloze collectieven die eigen werk presenteren in privé-appartementen of kraakpanden, tot semi-professionele initiatieven geleid door kunstenaars, zoals ABC Klubhuis en Troebel Neyntje (Antwerpen) of Convent en In De Ruimte (Gent). Hoewel het vaak over non-profits gaat, zijn er soms uitzonderingen. Een vaak vernoemde off-space in Brussel, Deborah Bowmann, voelt eerder aan als een experimentele galerie. Sommige interventies, zoals die van BRDG (Antwerpen) zijn dan weer zo obscuur dat je ze soms over het hoofd ziet. Dit is slechts een greep uit het aanbod aan off-spaces  of other-spaces, als we de nuancering van Johan Pas volgen. Een welomlijnde definitie is er niet en zou weinig nuttig zijn, sinds deze ruimten net happig zijn op het herdenken van traditionele rollen. Ongeacht het werkingsdoel of de esthetische visie, bewegingsvrijheid is de motor van off-spaces. De mogelijkheden lijken oneindig en jonge ondernemende geesten deinzen niet terug voor de uitdagingen van alternatieve stedelijke ruimten. STOCK hoort ook thuis in dit rijtje der vernuftigen.

Afbeelding1
OUT of STOCK: Thomas Willemen © Leontien Allemeersch

Twee jaar geleden nam het bestuur van KASK de wijze beslissing om geen bezieler van leegstand te worden op eigen grondgebied. Het Paviljoen was namelijk opnieuw een lege serre, terwijl studenten snakten naar tentoonstellingsmogelijkheden. Er bestond namelijk nog geen project waarbij kunststudenten zelf tentoonstellingen konden organiseren binnen de school. Zo geschiedde dat, op vraag van KASK, vier studenten uit verschillende disciplines elkaar hebben teruggevonden in een broeikas aan mogelijkheden. Leontien Allemeersch, Koi Persyn en Dries van Laethem, ondersteund door de grafische kunsten van Linus Bonduelle, beheren momenteel de werking van STOCK. Zij kregen de opdracht om met een bescheiden budget een ruimte met studenten voor studenten te creëren. Ondertussen is de werking van STOCK er in geslaagd om bruggen te bouwen door jong talent te begeleiden van het atelier naar het publieke kunstenlandschap. Professionalisering van het kunstenaarschap blijft immers vaak onderbelicht tijdens de opleiding van kunstenaars. Wanneer kunstwerken het atelier verlaten, worden ze beschouwd als afgewerkte producten en worden ze de boegbeelden van een artistiek oeuvre. Om op interessante plaatsen tentoon te stellen en/of gerepresenteerd te worden door galerijen, moeten kunststudenten een minimum aan publieke aandacht hebben bereikt. Vanuit een kritische reflectie over commercialisering en originaliteit, verkreeg STOCK zijn naam en eerste concept.

Afbeelding2STOCK #12: Stan D’Haene & Bart Van Dijk © Leontien Allemeersch

Tijdens het eerste jaar organiseerde het team van STOCK een reeks tentoonstellingen met verkennende thema’s, waarbij telkens acht KASK-studenten op basis van een open call werden geselecteerd.  Studenten van verschillende afstudeerrichtingen, andere leeftijden en diverse media werden bewust samengebracht. De organisatoren ambieerden de creatie van een dialogerende ruimte, waarbij elke kunstenaar, bezoeker of toevallige passant betrokken werd. Het zoeken naar een dialoog en raakvlakken moest niet enkel tussen de kunstenaars gebeuren, maar ook tussen de werken en de ruimte. Een glazen doos omvormen tot tentoonstellingsruimte is geen simpel karwei, aangezien er geen traditionele witte muren of sokkels zijn. Kleine werken kunnen over het hoofd gezien worden en grote installaties maken een comfortabele rondgang moeilijk. Indien er prenten of schilderijen aan te pas komen, moeten de kunstenaars ook een nieuwe manier bedenken om deze “op te hangen”. Schade en gebreken aan het gebouw zetten iedereen aan om samen oplossingen te vinden. Het resultaat hiervan is soms verrassend performatief of grensverleggend.

Afbeelding3STOCK #12: Stan D’Haene & Bart Van Dijk © Leontien Allemeersch

“STOCK #1 – UNTITLED” (oktober 2016) was de eerste denktank-tentoonstelling in het nieuwe Paviljoen en handelde over naamgeving in kunst. Titels en kunstwerken werden van elkaar gescheiden, waarop bezoekers beslisten welke naamgeving het beste correspondeerde met een bepaald werk.  Een maand later, onder de naam “STOCK #2 – COPY PASTE”, dachten kunstenaars en liefhebbers samen na over uniciteit, reproductie en de relatie tussen kwaliteit en kwantiteit in culturele producten. Kunstwerken werden aan de lopende band ge(re)produceerd. Tekeningen en drukwerk werden ontelbare malen onder de kopieermachine gelegd. Multiples werden doorlopend gesigneerd. Kunstwerken werden gepresenteerd in winkelschappen en toeschouwers konden gratis gadgets shoppen. STOCK deed eer aan zijn eigen naam en connotaties door kapitalistische clichés te persifleren en te herdefiniëren. Hierna volgde een denktank over de presentatie van kunst op het internet en een tentoonstelling over temporaliteit in kunst en performance. Het eerste jaar werd succesvol afgesloten met een “STOCK-Exchange”, oftewel een ruilbeurs met kunstwerken.

Afbeelding4STOCK #2: COPY PASTE © Leontien Allemeersch
Afbeelding5STOCK #2: COPY PASTE © Leontien Allemeersch

In 2017 ging het team van STOCK verder met een ander format. De tijd was aangebroken om de volgende stap te zetten in het groeiproces naar een kwaliteitsvolle functie als bruggenbouwer in het Gentse kunstenveld. STOCK wilde meer betrokkenheid en openheid. Daarom gingen ze talent van buitenaf zoeken om naar Het Paviljoen te brengen. Zeven keer werd een masterstudent van KASK gekoppeld aan een student van een andere kunsthogeschool, liefst uit een andere stad. Elk duo kreeg een budget om een tweemaandelijkse residentie uit te voeren tussen de glazen muren van Het Paviljoen. De blind dates werden samengesteld op basis van uiteenlopende criteria. Sommige koppels ontstonden vanuit een overeenkomst in persoonlijkheid, inhoud, esthetiek, of medium. In enkele gevallen waren net de onderlinge verschillen tussen kunstenaars zo overtuigend aangezien er een vruchtbare creatieve spanning kon ontstaan.

Hoewel het patronaat van KASK hen dierbaar is en de ruimte onmisbaar voor vele studenten, blijft het elk jaar spannend afwachten op bevestiging om de projecten verder te zetten. Om Het Paviljoen geen stille dood te laten sterven, blijft het team van STOCK met nieuwe ideeën afkomen. Zo werd dit seizoen de tentoonstellingenreeks “OUT of STOCK” georganiseerd. Acht verschillende masterstudenten hebben de eer gehad om een eerste solotentoonstelling in te vullen op basis van een residentie. Daarnaast is het palmares van STOCK binnen een korte tijd reeds doorspekt met samenwerkingen en evenementen van andere aard. Zo namen de kunstenaars van STOCK deel aan De Balkonscènes van NTGent, in samenwerking met Wuivend Riet, met een hele reeks sokkels als authentieke kunstwerken. Ook kon je de STOCK’ers dit jaar terugvinden op TumultInGent en bestaat er het initiatief “Vrienden V. STOCK”. Voor de democratische prijs van één symbolische euro kan je lid worden van deze non-exclusieve club. Ter inleiding van De Vrienden, organiseerde het team een groepstentoonstelling met werken van alle kunstenaars die eerder de revue waren gepasseerd.

Afbeelding6Vrienden v/ STOCK © Leontien Allemeersch

Met weinig budget, een onbestaande winstmarge en een drukbezette agenda, slaagt het team van STOCK op deze manier in hun opzet. Ondanks het verbond met een geïnstitutionaliseerd gegeven, namelijk het KASK, grijpt STOCK alle kansen om op een onconventionele manier de kloof tussen de kunstschool en de realiteit van de kunstwereld te overbruggen. Alle logistieke problemen worden getransformeerd tot een bron van inspiratie om kunst op een andere manier te tonen. Zij blijven resoluut achter hun ideeëngoed staan om kunst voor zich te laten spreken, via het samenbrengen van vrije geesten aan de wieg van hun professioneel kunstenaarschap. Zij zijn de “andere” ruimte, binnen de perken van een afgebakende ruimte. Ook al is het geen volledig onafhankelijke onderneming, STOCK creëert bewegingsvrijheid. Alternatieve ruimtes verkeren soms in een limbo van afwisselend verschijnen en verdwijnen. Dikwijls is dat het resultaat van financiële gebreken of problemen met de locatie. Soms geven off-spaces (bewust of onbewust) toe aan traditionele white cubes, internationalisering en elitarisme vanuit de wil om uniek en/of obscuur te blijven. STOCK blijkt steevast een belangrijke verrijking te zijn op lokaal niveau. Kwaliteit zonder inboeten aan de oorspronkelijke doelstellingen, coöperatie zonder giftige concurrentie.

Na een adempauze tijdens de zomervakantie, volgt een nieuw STOCK-jaar met spannende vernieuwingen, jonge wolven en oude rakkers, hoofdzakelijk omgeven door veel kunstzinnige vrijheid. Ondertussen kan je ze volgen op hun Facebook (klik HIER) en hun Instagram (klik HIER).

Featured image: STOCK #7: Lisa Vantorre & Wim De Pauw © Leontien Allemeersch