In the picture: Anthony Van Renterghem

Naast de innoverende galerijen, off-spaces, non-profit kunstencentra en artist-run ruimtes in Vlaanderen zijn er ook voorbeelden van individuen die op hun eigenzinnige manier een draai proberen te geven aan de werking van de cultuursector. Anthony Van Renterghem deelt zijn visie over ondernemerschap in de kunsten met KLAP.

Hij volgde de liefde toen hij zich voor het eerst begaf in de kunstensector. Geleid door een passie voor creativiteit met zin voor avontuur, leerde hij zelfstandig kunstenaars begeleiden van A tot Z. Van Renterghem was al snel klaar voor de volgende stap: het galeriewezen. Zijn expertise groeide en hij merkte op dat sociaal engagement via andere structuren in gang gezet moest worden. Gedreven door het idee dat de energie van artistieke creatie ook op andere wijzen aan de man gebracht kon worden, probeerde hij een constructieve oplossing te vinden voor de kritiek die hij had op de klassieke hiërarchie van de traditionele art business. Persoonlijke en professionele ervaringen deden hem inzien dat we onvoldoende aandacht besteden aan de kunstenaar, het kloppend hart van de cultuursector.

Voor Van Renterghem mag de leuze “klant is koning” meteen in de kast verdwijnen – althans, wat betreft het domein van de kunsten. Hier moet de kunstenaar opnieuw de koning zijn. De bestaande structuren die de kunstenaar moet volgen om van het kunstenaarschap een leefbaar beroep te maken, zijn volgens hem te verstikkend en beperkend. Werkelijke creativiteit, nieuwe ideeën en een aanzet tot een sociaal-esthetisch actieve maatschappij heeft noodzakelijkerwijs ruimte nodig om te groeien. Daarom moet de kunstenaar zijn/haar vrijheid herwinnen. Enkel via oprechte artistieke creatie die niet gestuurd wordt door actoren die handelen vanuit winstbejag, kan de toeschouwer geïnspireerd worden. Zijn vriendschap en samenwerking met de Gentse kunstenaar Louis de Cordier is tekenend geweest voor de structuur en de uitvoering van zijn gedachtegoed. De Cordier is immers een kunstenaar die zijn uiterste best doet om op zijn (artistieke) manier bij te dragen aan een betere wereld. Zo focust hij o.a. op de participatieve mogelijkheden van een kunstwerk. Hij reflecteert over de beschaving in de brede zin van het woord en speculeert over de toekomst. Zo creëerde hij eerder zijn Biblioteca Del Sol in de Sierra Nevada in Spanje, waar hij boeken heeft verzameld die een representatie zijn van de belangrijkste kennis die we hebben vergaard om door te geven aan de volgende generaties. Het publiek mag suggesties doen en boeken inzenden om te bewaren voor de toekomst. In 2008 was hij de instigator van het Belgisch-Egyptisch onderzoeksteam dat het labyrint van Hawara in Egypte nabij de piramiden heeft ontdekt. Ook ontwerpt hij diverse verplaatsbare pods om in te schuilen en/of te overleven, pods geschikt voor verschillende condities. De oprechtheid van het kunstenaarschap van de Cordier inspireerde Van Renterghem om sociaal engagement als het fundament te beschouwen van de manier waarop hij zou gaan werken.

De bijzondere positie van de kunstenaar in de maatschappij moet voor Van Renterghem gereflecteerd worden via zijn professionele activiteiten. Geleidelijk aan heeft hij een nieuw relatieschema ontwikkeld om zijn eigen filosofie en authenticiteit te representeren in zijn werk. Hij tracht een nieuwe wending te geven aan bestaande hiërarchieën. Hij vergeet echter niet dat verkopen en tentoonstellen in gerenommeerde ruimten een must is voor de kunstenaar om te overleven, noch negeert hij het recht en de vrijheid van kunstminnaars om kunst aan te kopen voor een privécollectie. De hedendaagse ongelijkheid van de machtsrollen in de cultuurwereld kan volgens hem aangepakt worden door het creatieve oeuvre van een kunstenaar op de eerste plaats te stellen. Kunstenaars zouden zich bovendien geen zorgen hoeven te maken over hun eigen zichtbaarheid. Zij zouden ondersteuning moeten krijgen van iemand die voor hen een op maat gemaakt netwerk opbouwt en die in nauwe samenwerking begeleiding voorziet voor alle stappen van de artistieke creatie.

Voor Anthony Van Renterghem bestaat er overigens een urgenter argument om de bestaande hiërarchie te herdenken. Dikwijls wordt de vrijheid van een kunstenaar ondermijnd eens hij/zij gerepresenteerd wordt door een galerie. Er wordt kritiek geuit op hun werk en soms zelfs geacht dat er aanpassingen worden doorgevoerd in hun oeuvre. Dit manifesteert zich in het verkoopbaar maken van een werk of het aanpassen aan de wensen van een bepaalde tentoonstellingsruimte of persoon. “Het kunstenaarschap is de vrijheid zelve,” meent Van Renterghem. Hij probeert te handelen naar deze uitspraak in zijn eigen praktijk. Dit doet hij door zich in de eerste plaats te engageren voor vier Belgische kunstenaars die hij als vriend en coach ondersteunt. Tijdens dit proces getuigt hij van de evolutie in hun kunstenaarschap. Hij is degene die op zoek gaat naar een actief netwerk van volgers en zoekt ruimten die geschikt zijn voor het werk van een kunstenaar, in plaats van hen te vragen om hun werk aan te passen aan de beperkingen van een ruimte voorhanden. In zijn vrij samenwerkingsmodel werkt hij onder directie van de kunstenaar. Hij zorgt ervoor dat zij werk kunnen produceren, presenteren en verkopen binnen hun eigen (voor)waarden. Zijn methodes druisen in tegen de werking van een normale galerie, waar de kunstenaar presenteert en verkoopt binnen de voorwaarden van het bedrijf. Wanneer de tijd rijp is, zullen de kunstenaars grotendeels onafhankelijk zijn in dit samenwerkingsmodel en kan Van Renterghem meer kunstenaars ondersteunen.

“Alles moet ‘wij’ worden,” aldus Van Rentherghem. Hij ambieert om anderen aan te zetten tot hun deelname aan deze vrije samenwerkingsvorm tussen verschillende actoren in de kunstensector. Kunstenaars en andere professionelen die mee de hiërarchie willen ontmantelen, persoon per persoon en kunstenaar per kunstenaar, zijn welkom om contact op te nemen met hem.

Wil je Anthony Van Rentherghem opbellen, dat mag!
+32 485 11 58 87

 

Featured image: Louis de Cordier, Metatron, 2009. © Raversyde, West-Vlaanderen.